Op de fiets met Patricia, gedragsdeskundige bij overkempe
Wie Overkempe kent, weet dat het meer is dan een zorginstelling. Het is een gemeenschap. Een plek waar wonen, werken, seizoenen, jaarfeesten en dagelijkse zorg met elkaar verweven zijn. Patricia Wiersreur werkt er inmiddels ruim tien jaar. Ze begon als begeleider, werkte later als vakinhoudelijk werkleider op de werkplaatsen en is nu gedragskundige.
In deze aflevering van Op de fiets met… spreekt Rob Weiss met haar over de kracht van samenleven, de rol van vaste gezichten, het belang van één-op-één aandacht en de vraag hoe de maatschappij kijkt naar mensen met een verstandelijke beperking.
Lees verder ↓
“Ik vind Overkempe een prachtige plek. De omgeving is mooi en de manier waarop het is opgezet spreekt me heel erg aan. Vooral de combinatie van wonen en werken vind ik een kracht. Het samen doen staat centraal.”
Dat “samen” is voor Patricia geen abstract begrip. Het wordt zichtbaar tijdens de jaarfeesten, in de werkplaatsen, in de keuken en op het land.
“Bij jaarfeesten voel je echt dat iedereen erbij hoort,” vertelt ze. “Het is niet: de woonhuizen apart, of ieder voor zich. Iedereen mag er zijn, ongeacht beperking. Bewoners helpen ook mee waar dat kan. Als er een tent nodig is, helpen bewoners met opzetten. Als we samen eten, helpen ze bijvoorbeeld met salades maken in de keukenwerkplaats. En de groente komt dan soms van eigen land.”
Overkempe werkt vanuit een antroposofische gedachtegang. Voor Patricia zit de waarde daarvan vooral in het ritme, de gemeenschap en de vanzelfsprekendheid waarmee bewoners onderdeel zijn van het geheel.
Van begeleider naar gedragskundige
Patricia kwam niet via een rechte lijn bij Overkempe terecht. Ze studeerde hbo Toegepaste Psychologie, maar begon uiteindelijk als begeleider op de groep.
“Ik begon in de flexpool,” vertelt ze. “Dan werk je op verschillende woonhuizen en spring je in waar roostergaten zijn, bijvoorbeeld bij ziekte of vakantie. Later ben ik doorgestroomd naar een woonhuis en daarna naar de keukenwerkplaats.”
Die afwisseling leerde haar hoe verschillend wonen en werken binnen de zorg kunnen zijn.
“Op de woning gaat het veel meer over de algemene dagelijkse verzorging. Op de werkplaats gaat het meer over zingeving, meedoen en onderdeel zijn van een werkproces. Dat is een heel andere dynamiek.”
Na ongeveer tien jaar wilde Patricia weer meer met haar oorspronkelijke vakgebied doen. Toen intern de functie van gedragskundige vrijkwam, viel alles op zijn plek.
“Ik vond begeleider zijn en vakinhoudelijk werkleider zijn heel leuk, maar ik wilde ook meer mijn hersens aan het werk zetten. Zo ben ik in deze rol terechtgekomen.”
Wat doet een gedragskundige eigenlijk?
De functietitel klinkt voor buitenstaanders misschien technisch, maar Patricia vat haar werk helder samen: teams ondersteunen bij vragen rondom gedrag.
“Een team kan bijvoorbeeld zeggen: een bewoner vertoont bepaald gedrag, maar we begrijpen niet waarom. Of er is een situatie waarin begeleiders niet goed weten hoe ze moeten handelen. Dan denken wij mee en geven advies.”
Dat advies ontstaat niet vanachter een bureau alleen. De begeleiders op de groep spelen een cruciale rol, benadrukt Patricia. Zij kennen de bewoners, zien wat er gebeurt en weten vaak precies wat wel en niet werkt.
“Wij helpen om de juiste vragen te stellen. Wat gebeurt er? Wanneer gebeurt het? Wat heeft iemand nodig? En hoe kunnen we dat goed vastleggen, zodat ook nieuwe medewerkers snel begrijpen wat er speelt?”
Een belangrijk instrument is het signaleringsplan. Daarin staat bijvoorbeeld beschreven wat er gebeurt als iemand spanning opbouwt, boos wordt of overprikkeld raakt.
“We werken vaak met kleuren, zoals een stoplicht. Als iemand ‘in rood’ zit, dus echt boos of overprikkeld is, wat doe je dan? Kun je nog praten? Moet je juist weinig woorden gebruiken? Moet iemand met rust gelaten worden? Mag iemand wel of niet aangeraakt worden?”
Het doel is niet om gedrag simpelweg te corrigeren, maar om het te begrijpen en escalatie te voorkomen.
Vrijwilligers maken verschil
Meer één-op-één aandacht hoeft niet alleen van professionele zorgmedewerkers te komen. Vrijwilligers kunnen daarin veel betekenen.
“Een vrijwilliger kan met iemand een rondje fietsen, helpen met koken of ondersteunen bij activiteiten,” zegt Patricia. “Affiniteit met de doelgroep is belangrijk, maar er is ook veel te leren.”
En wie directe zorg spannend vindt, kan op andere manieren bijdragen. Er zijn klusjes op het terrein, praktische taken en allerlei randzaken waarbij hulp welkom is.
Overkempe is bovendien een plek waar je gerust eens kunt gaan kijken. Een terrein met woonhuizen, werkplaatsen, dieren en ruimte.
“Mijn kinderen gaan ook graag mee als ik naar Overkempe ga,” vertelt Patricia. “Ze willen dan naar de schaapjes. Het is een rustige en mooie omgeving.”
Ben je geraakt door dit verhaal? Help dan mee. Doneer, deel dit artikel of meld je aan als vrijwilliger bij Overkempe. Met jouw bijdrage maken we samen meer ritjes, ontmoetingen en waardevolle één-op-één momenten mogelijk.
Deel jouw verhaal
Heb jij een verhaal, ervaring of inzicht over het leven met Downsyndroom? Deel het met ons! Geen zorgen, dit kan ook anoniem. Of je nu ouder, broer, zus, zorgprofessional of ervaringsdeskundige bent—jouw verhaal doet ertoe. Samen kunnen we laten zien dat niemand er alleen voor staat, meer openheid creëren en taboes doorbreken.
Vertel, inspireer en verbind. Onze verhalen brengen ons dichter bij elkaar! 💙